Dzieje budynku wielickiej, słynnej JEDYNKI związane są z historią Szkoły Żeńskiej, która funkcjonowała w mieście od XIX wieku. Najstarszy zapis dotyczący tej szkoły pochodzi z 1871 roku. Na jego podstawie dowiadujemy się, że uczęszczały do niej 232 uczennice, a 94 z nich to córki robotników i urzędników salinarnych. Kiedy w 1877 roku spłonął budynek Szkoły Żeńskiej, postanowiono ją przenieść do lokalu Szkoły Pospolitej Męskiej. Dwa lata później burmistrz Wieliczki zwrócił się z prośbą do Zarządu Salinarnego o udzielenie subwencji dla wielickich szkół, a szczególnie dla Szkoły Żeńskiej.

Szkoła Żeńska w Wieliczce

   Na Zadorach ma powstać nowy budynek dla Szkoły Żeńskiej. Aby zrealizować plany związane z budową szkoły, burmistrz F. Aywas wraz z budowniczym miejskim Janem Hojarczykiem odbył podróż do Włoch, zamierzając tam zapoznać się z nowoczesną architekturą szkolną. Modernistyczny budynek oddano do użytku Szkole Żeńskiej im. Królowej Jadwigi w 1914 roku. Przedmiotami nauczania w szkole były: religia, czytanie, pisanie, język polski, język niemiecki, rachunki, śpiew, roboty ręczne. Oceniano też zachowanie i pilność.

   Po odzyskaniu niepodległości przez państwo polskie w 1918 roku w okazałym budynku szkoły znalazły pomieszczenie dwie siedmioklasowe szkoły powszechne żeńskie nr 3 i nr 4.

   W 1920 roku powstało Prywatne Seminarium Nauczycielskie Żeńskie Towarzystwa Szkoły Ludowej i mieściło się również w budynku na Zadorach. Jego twórcą i dyrektorem był Adam Pichór. Funkcjonowało ono do 1932 roku, kiedy nowa reforma szkolna zniosła seminaria nauczycielskie, a wprowadziła licea pedagogiczne.

Szkoła w Wieliczce

   Do budynku szkoły w 1923 roku przeniesiono na pewien czas Gimnazjum Realne Żeńskie. Latem 1939 roku wielickie szkoły były przygotowane do podjęcia nauki w dniu 1 września. Jednak wybuch wojny spowodował, że odwołano rozpoczęcie roku szkolnego na czas nieokreślony. W szkole na Zadorach zorganizowano prowizoryczny szpital dla rannych żołnierzy. Od 1941 roku w szkole kwaterowała jednostka artylerii przeciwlotniczej, a w baraku obok szkoły urządzono warsztaty reperacyjne i stację benzynową.

Gimnazjum w Wieliczce

   Wieliczkę wyzwolono po 1963 dniach okupacji. W wyniku kilkudniowych bombardowań, w ostatnich dniach przed wyzwoleniem, wiele budynków w mieście zostało zniszczonych, w tym szkoła na Zadorach. Dnia 14.04.1945 roku powołano Komisję Miejskiej Rady Narodowej oraz doraźny zespół, który miał oszacować zniszczenia w Szkole Żeńskiej. Na czele zespołu stanął Józef Jedynak. Inwentarz szkół był prawie całkowicie zdewastowany. Dzięki pomocy Żupy i wysiłkowi rodziców budynki szkół doprowadzono do stanu używalności. Wznowiły więc działalność cztery przedwojenne szkoły powszechne, w tym dwie żeńskie: im. Królowej Jadwigi i im. św. Kingi. Budynek szkół na Zadorach nie był jeszcze odbudowany. Pracowano w bardzo trudnych warunkach. Zarząd Miejski informował, że: "300 dzieci uczy się od wczesnych godzin rannych do późnych godzin wieczornych w jednym starymi ciasnym budynku zaledwie po dwie godziny dziennie ".

Gimnazjum w Wieliczce


   W 1946 roku zakończono remont w uszkodzonym skrzydle szkoły, lecz brak węgla i ostra zima spowodowały, że zredukowano liczbę dni nauki do 185. Do szkoły kupiono sprzęt i pomoce naukowe. Było to możliwe dzięki składkom rodziców, dotacjom: kopalni, samorządu oraz kuratorium. W późniejszych latach, dzięki opiece Towarzystwa Przyjaciół Dzieci warunki pracy w szkole uległy znacznej poprawie. Dnia 2.09.1968 roku na podstawie Uchwały Miejskiej Rady Narodowej, która odbyła się dla uczczenia 600-lecia ustanowienia Statutu Żup Solnych, Szkole Podstawowej nr 1 na Zadorach nadano imię Kazimierza Wielkiego. Dyrektorem szkoły został Mieczysław Cieślik. We wrześniu 1973 roku nastąpiła reorganizacja szkolnictwa podstawowego w całej Polsce. Otworzono wówczas Zbiorczą Szkołę Gminną, której dyrektorem został mgr Wiesław Topornicki. Zadaniem szkoły było przejęcie dzieci z klas V-VIII uczęszczających do szkół wiejskich z okolicy Wieliczki zapewnienie im jak najlepszych warunków nauczania. Zorganizowano wiele kół zainteresowań i konkursów, dzięki którym, młodzież rozwijała swe umiejętności i odnosiła sukcesy, zajmując czołowe miejsca w konkurencjach międzyszkolnych.

   Przez następne lata szkoła była świadkiem wielu niezwykłych wydarzeń. W 1973r. kręcono tu zdjęcia do filmu "Broda", reżyserowanego przez Andrzeja Konica. Gośćmi szkoły byli m. in.: pisarka Halina Rudnicka, aktorzy Teatru Starego: Jerzy Bińczycki, Jerzy Federowicz, piłkarz Adam Musiał, kombatant II wojny światowej - Jan Kurek oraz delegacje z różnych krajów Europy i świata (Wietnamu, Konga, Czechosłowacji). W 1991r. nastąpiła zmiana Zbiorczej Szkoły Gminnej w Samorządową Szkołę Podstawową Nr 1 w Wieliczce. Dyrektorem placówki został mgr Stanisław Gąsienica.

Gimnazjum w Wieliczce

   W 1999r. nastąpiła likwidacja Samorządowej Szkoły Podstawowej Nr 1 w Wieliczce. Było to związane z reformą oświaty, która wprowadziła w życie istnienie gimnazjów. Ówczesne władze miasta podjęły decyzję, że właśnie w budynku Na Zadorach powstanie Gimnazjum Nr 1 - jedyne w Wieliczce. Tworzenie tego nowego rodzaju szkoły powierzono mgr Bogusławowi Borowskiemu. Pierwszy rok szkolny istnienia gimnazjum był bardzo trudny. M.in. dlatego, że budynek stał się miejscem, w którym zajęcia miała młodzież z trzech szkół: wielickiego gimnazjum, Gimnazjum w Koźmicach Wielkich (wówczas jeszcze kończono budowę budynku tej szkoły), Samorządowej Szkoły Podstawowej Nr.2 (kilka oddziałów klas 8). Lekcje rozpoczynały się o godzinie 7:10, a kończyły o 18:25... Wkrótce nastąpiła też zmiana nazwy szkoły na, po prostu, Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego w Wieliczce. W 2005r. rozpoczęto rozbudowę budynku powiększając go o salę gimnastyczną.

Szkoła Żeńska w Wieliczce

Przedsięwzięcie to zakończono w 2007r. W tym roku nastąpiła też zmiana na stanowisku dyrektora szkoły, którym została mgr Ilona Dziuba. W 2008r. w budynku zlikwidowane zostały bariery architektoniczne z udziałem środków finansowych Gminy Wieliczka i PFRON-u. W latach późniejszych było wykonanych również wiele innych inwestycji modernizujących budynek szkoły. Gimnazjum w Wieliczce prowadziło oddziały integracyjne z szeroką ofertą zajęć rewalidacyjnych (np. surdopedagogika, tyflopedagogika, logopedia, biofeedback). Nauczane były następujące języki obce: angielski, niemiecki (istnieją też oddziały DSD1, dwa razy uzyskały one tytuł najlepszej klasy w Polsce południowej), rosyjski, hiszpański. Od roku szkolnego 2015/16 działał oddział sportowy (piłka nożna we współpracy z klubem sportowym KS GÓRNIK w Wieliczce) i oddział matematyczno-przyrodniczy. Szkoła mogła poszczycić się bardzo wysokimi wynikami ewaluacji zewnętrznej (A, A, B, B) - więcej zobacz tutaj... . Gimnazjum w Wieliczce prowadziło liczne młodzieżowe wymiany zagraniczne z niemieckimi szkołami z okręgu monachijskiego - np. Neubiberg i we Frankfurcie nad Menem. W ramach projektów LLP Comenius współpracowaliśmy ze  szkołami w Szkocji, Hiszpanii, Niemczech, Rumunii i we Włoszech. Młodzież odwiedziła wiele krajów europejskich podążając polskimi śladami (Anglia, Francja, Włochy, Hiszpania, Holandia, Belgia, Niemcy, Litwa, Białoruś, Ukraina). Jednym z najważniejszych Miejsc, w którym byliśmy był Katyń i Ponary... Gimnazjaliści uzyskiwali świetne wyniki egzaminu, zwyciężali w wielu konkursach artystycznych i przedmiotowych oraz zawodach sportowych. Lista tych zwycięstw była bardzo długa...

   W 2016r. zapowiedziano nową reformę oświaty polegającą na likwidacji gimnazjów. 30 marca 2017r. Uchwałą Rady Miejskiej w Wieliczce wielickie gimnazjum zostało przekształcone w Szkołę Podstawową nr 1 w Wieliczce. Szkoła ta imię, i dyrektora, odziedziczyła po likwidowanym gimnazjum zgodnie z ustawą oraz jednym z rozporządzeń  Ministra Edukacji Narodowej. I tak historia znów zatoczyła symboliczne koło - wróciła do wielickiej oświaty słynna "JEDYNKA", czyli Szkoła Podstawowa nr 1 im. Kazimierza Wielkiego w Wieliczce.

   Rok szkolny 2017/2018 to rok, gdy obok siebie pracowały oddziały gimnazjalne i podstawowe. Okazało się, że gimnazjaliści są nie tacy straszni... Ale znów wszystko zaczynaliśmy od nowa... Było ciężko, ale daliśmy radę tym ogromnym zmianom strukturalnym pozyskując zaufanie wielu rodziców poszukujących w środowisku określonej szkoły. W kolejnym roku szkolnym szkoła została rozszerzona o oddziały przedszkolne. Jeden z nich mieści się w świetlicy środowiskowej w Bogucicach. Rok szkolny 2018/2019 przyniósł znów szkole ogromne sukcesy. M.in. ósmoklasiści genialnie napisali egzamin uzyskując "wyniki marzenie", czyli same 9 ze wszystkich przedmiotów (jest to najwyższy możliwy stanin, a jest ich od 1 do 9). Dodatkowo możemy poszczycić się wieloma laureatami i finalistami, nie tylko wojewódzkich, ale również ogólnopolskich konkursów przedmiotowych... Znów nasz oddział 8 DSD1 uzyskał tytuł najlepszej takiej klasy w obszarze trzech województw...  W tymże roku szkolnym, a szczególnie w wakacje, szkoła została gruntownie odremontowana - wygląda teraz tak pięknie... Wielicka "JEDYNKA" rozpoczęła też realizację prestiżowego programu CRS2 (Całościowy Rozwój Szkoły etap 2) prowadzonego przez warszawskie CEO. Naszym celem jest uzyskanie zaszczytnego statusu "Szkoły uczącej się". Dodatkowo w czerwcu, lipcu i sierpniu 2019r. budynek szkoły został wreszcie gruntownie wyremontowany. Szkoła wygląda obecnie przepięknie - nieprawdaż?

 

   Rok szkolny 2019/2020 przynosi kolejną zmianę - od 1 września 2020r. dyrektorem szkoły zostaje mgr Lucjan Rówiński.

 

 

Literatura:

  • W. Gawroński: Zarys dziejów szkolnictwa w Wieliczce i okolicy w dobie autonomii galicyjskiej (1867 1918), W: Studia materiały do dziejów Żup Solnych w Polsce, t. XIV, Wieliczka 1979, s. 161
  • St. Gawęda: Wieliczka pod rządami austriackimi (1772-1918), W: Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1980), Kraków 1990, s.215 3.
  • A. Gaczoł: Zabytki sztuki w Wieliczce , W: Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1980), Kraków 1990, s. 353
  • W. Gawroński: Zarys dziejów szkolnictwa w Wieliczce i okolicy w dobie autonomii galicyjskiej (1867 - 1918), W: Źródła i materiały do dziejów Żup Solnych w Polsce, t.XIV, Wieliczka 1979, s. 163
  • St. Gawęda: Wieliczka w czasach II Rzeczypospolitej 1918 1939 W: Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1980), Kraków 1990, s. 244
  • St. Gawęda: Wieliczko pod okupacją niemiecką, W: Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1980), Kraków 1990, s. 253
  • Cz. Brzoza: Wieliczka w latach 1945-1980, W: Wieliczka. Dzieje miasta (do roku 1980), Kraków, 1990, s. 292
  • Tamże, s. 319
  • J. Klimczyk: Rozwój instytucji kulturalnych w Wieliczce w ćwierćwieczu PRL, W: Jubileusz Stulecia 1872-1972, Towarzystwo Śpiewacze Lutnia, Wieliczka 1972, s. 176

Szukaj


Zdjęcia szkoły

  • sp1_10_19
  • sp1_1_19
  • sp1_1_4_19
  • sp1_1_5_19
  • sp1_1_6_19
  • sp1_2_19
  • sp1_7_19
  • sp1_8_19
  • sp1_9_19
  • szkola-16